Máy cắt dây EDM bị đứt dây liên tục: 8 bước chẩn đoán

Máy cắt dây EDM bị đứt dây liên tục không chỉ làm gián đoạn chương trình mà còn ảnh hưởng đến năng suất, độ ổn định bề mặt và khả năng gia công tự động. Tuy nhiên, hiện tượng này không đồng nghĩa nguồn phát xung hoặc một linh kiện điện tử nào đó đã hỏng.

Nguyên nhân có thể nằm ở dây điện cực, bộ dẫn hướng, lực căng dây, nước điện môi, áp lực phun, phôi gia công hoặc điều kiện cắt. Vì vậy, kỹ thuật viên nên kiểm tra theo trình tự, ghi nhận vị trí đứt và chỉ kết luận sau khi có đủ dữ liệu.

Nhận biết kiểu đứt dây trước khi kiểm tra

Trước tiên, cần xác định dây thường đứt ở thời điểm và vị trí nào:

• Đứt ngay khi bắt đầu phóng điện.
• Đứt tại một vị trí cố định trên biên dạng.
• Đứt khi cắt phôi dày hoặc cắt gần mép phôi.
• Đứt sau khi máy vận hành ổn định một thời gian.
• Đứt trong lần cắt thô nhưng không đứt khi cắt tinh.
• Đứt gần đầu dẫn hướng trên hoặc dưới.
• Đứt ngẫu nhiên, không lặp lại tại cùng một tọa độ.
• Đứt sau khi thay cuộn dây, thay vật liệu hoặc thay chương trình.

Vị trí và thời điểm đứt là dữ liệu chẩn đoán quan trọng. Nếu dây luôn đứt tại cùng một đoạn chương trình, cần kiểm tra hình dạng phôi, khe thoát phoi, điều kiện phun và thông số cắt tại khu vực đó. Nếu hiện tượng xuất hiện ngẫu nhiên, nên ưu tiên kiểm tra đường chạy dây, tiếp điện, lực căng và tình trạng nước điện môi.

1. Kiểm tra loại dây và tình trạng cuộn dây điện cực

Không nên mặc định mọi cuộn dây cùng đường kính đều có thể sử dụng với cùng một bộ điều kiện gia công. Loại dây, đường kính, vật liệu lõi, lớp phủ và giới hạn lực căng có thể khác nhau.

Kỹ thuật viên nên kiểm tra:

• Đường kính dây có đúng với chương trình và bộ điều kiện cắt hay không.
• Cuộn dây có bị oxy hóa, ẩm, móp hoặc quấn không đều không.
• Dây có bị gập, trầy hoặc biến dạng trước khi đi vào cụm cấp dây không.
• Cuộn dây có quay nhẹ và ổn định, không bị giật từng nhịp không.
• Điều kiện gia công có được chọn đúng theo loại dây thực tế không.

Nếu lỗi xuất hiện ngay sau khi thay cuộn dây, nên đối chiếu lại nhãn dây, đường kính và điều kiện công nghệ trước khi điều chỉnh sâu vào hệ thống máy.

2. Kiểm tra toàn bộ đường chạy dây

Một điểm ma sát bất thường trên đường chạy dây có thể làm dây nóng cục bộ, trầy bề mặt hoặc giảm tiết diện trước khi đi vào vùng gia công.

Hãy dừng máy theo đúng quy trình an toàn, sau đó kiểm tra:

• Puly và con lăn dẫn dây có quay trơn không.
• Dây có đi đúng rãnh puly không.
• Ống dẫn dây có bám cặn hoặc có cạnh sắc không.
• Cụm thu dây có kéo đều hay bị giật.
• Dây đã qua sử dụng có bị dồn, rối hoặc cản trở đường thu không.
• Đường chạy dây thực tế có đúng với sơ đồ luồn dây của model máy không.

Không dùng tay kéo hoặc chạm vào dây khi cơ cấu cấp dây đang hoạt động. Sau khi luồn lại, nên chạy thử chức năng cấp dây không gia công để quan sát chuyển động trước khi phát xung.

3. Kiểm tra bộ dẫn hướng dây và tiếp điện

Bộ dẫn hướng trên, dẫn hướng dưới và tiếp điểm cấp điện làm việc trong môi trường có nước, cặn gia công và hạt kim loại. Khi các bộ phận này bẩn, mòn hoặc lắp lệch, dây có thể bị ma sát hoặc tiếp điện không ổn định.

Các điểm cần kiểm tra gồm:

• Lỗ dẫn hướng có bám cặn hoặc mảnh dây không.
• Dẫn hướng có sứt, nứt hoặc mòn bất thường không.
• Tiếp điểm cấp điện có rãnh mòn sâu không.
• Vị trí tiếp xúc giữa dây và tiếp điểm có đúng không.
• Cụm đầu trên và đầu dưới có được vệ sinh đúng cách không.
• Sau bảo trì, các chi tiết có được lắp đúng vị trí và siết đúng yêu cầu không.

Không dùng vật kim loại cứng để chọc vào lỗ dẫn hướng vì có thể làm xước bề mặt chính xác. Việc đảo mặt, dịch chuyển hoặc thay tiếp điểm phải thực hiện theo hướng dẫn của đúng model máy.

4. Kiểm tra lực căng và tốc độ chạy dây

Lực căng quá cao có thể làm dây dễ đứt khi nhiệt độ vùng phóng điện tăng. Ngược lại, lực căng quá thấp có thể làm dây rung, cong hoặc mất ổn định trong khe cắt.

Khi máy cắt dây EDM bị đứt dây sau khi thay đổi chương trình, cần đối chiếu:

• Lực căng dây đang cài đặt.
• Tốc độ cấp và thu dây.
• Đường kính cùng loại dây đang sử dụng.
• Chiều cao phôi.
• Điều kiện cắt thô hoặc cắt tinh.
• Góc côn nếu đang gia công nghiêng bằng trục U/V.

Không nên tăng lực căng chỉ để cải thiện độ thẳng của dây khi chưa kiểm tra giới hạn của dây và điều kiện công nghệ. Mọi điều chỉnh nên thực hiện từng bước nhỏ, ghi lại giá trị ban đầu và kết quả sau mỗi lần thử.

5. Kiểm tra flushing và vị trí đầu phun

Phóng điện ổn định cần loại bỏ phoi và sản phẩm xói mòn khỏi khe cắt. Khi flushing không đủ hoặc dòng nước bị lệch, chất bẩn có thể tích tụ, làm phóng điện tập trung và tăng nguy cơ đứt dây.

Cần kiểm tra:

• Đầu phun trên và dưới có nằm gần bề mặt phôi không.
• Dòng nước có đều và hướng đúng vào khe cắt không.
• Đầu phun có nứt, bẩn hoặc bị cản trở không.
• Áp lực phun có phù hợp với chiều cao và hình dạng phôi không.
• Phôi có lỗ rỗng, bậc, rãnh hoặc khe hở làm mất ổn định dòng nước không.
• Khi cắt gần mép phôi, dòng nước có bị thoát sang một phía không.

Với các bề mặt không phẳng hoặc vị trí không thể đặt đầu phun sát phôi, điều kiện flushing và thông số cắt có thể phải điều chỉnh theo hướng dẫn công nghệ của máy. Không nên chỉ tăng áp lực tối đa vì dòng chảy quá mạnh cũng có thể làm dây dao động.

Khách hàng đang xem xét máy mới có thể tham khảo các dòng máy cắt dây Sodick AL600G I-Groove và máy cắt dây Sodick VN600Q để đối chiếu vùng gia công và cấu hình phù hợp.

6. Kiểm tra nước điện môi và hệ thống lọc

Chất lượng nước điện môi ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của quá trình phóng điện. Nếu nước bẩn, hệ thống lọc kém hoặc độ dẫn điện nằm ngoài vùng phù hợp, máy có thể cắt không ổn định dù các cơ cấu dây vẫn bình thường.

Nên kiểm tra:

• Chỉ số độ dẫn điện hoặc điện trở suất hiển thị trên máy.
• Mức nước trong bồn.
• Tình trạng lõi lọc và chênh áp bộ lọc.
• Màu sắc, mùi và lượng cặn trong nước.
• Hạt trao đổi ion hoặc hệ thống kiểm soát độ dẫn điện.
• Đường ống, bơm và van có bị nghẹt hoặc rò rỉ không.
• Nhiệt độ nước có ổn định theo yêu cầu vận hành không.

Giá trị chấp nhận được phụ thuộc vào model máy, loại vật liệu và điều kiện gia công. Vì vậy, không nên áp dụng một con số cố định cho mọi máy cắt dây EDM.

7. Kiểm tra phôi, vật liệu và lỗ xỏ dây

Bề mặt phôi có rỉ sét, dầu, lớp phủ cách điện hoặc cặn nhiệt luyện có thể làm tiếp xúc điện và flushing thiếu ổn định. Phôi ghép, phôi có lỗ rỗng hoặc thay đổi chiều cao đột ngột cũng có thể gây đứt dây tại một vị trí nhất định.

Hãy kiểm tra:

• Phôi đã được làm sạch và kẹp chắc chắn chưa.
• Dây mass giữa phôi và bàn máy có tiếp xúc tốt không.
• Bề mặt phôi có lớp phủ hoặc lớp oxy hóa dày không.
• Chiều cao phôi khai báo có đúng không.
• Vị trí đứt có trùng với lỗ, khe, bậc hoặc vùng hàn không.
• Lỗ xỏ dây có đủ đường kính, thông suốt và không có cạnh sắc không.

Nếu cần tạo lỗ mồi chính xác trên vật liệu dẫn điện, có thể tham khảo máy khoan lỗ nhỏ EDM Sodick K1C. Lỗ mồi đúng vị trí và thông suốt giúp quá trình xỏ dây, phun nước và bắt đầu gia công ổn định hơn.

8. Kiểm tra điều kiện gia công và lịch sử thay đổi

Nếu phần cơ khí và hệ thống nước không có dấu hiệu bất thường, bước tiếp theo là xem lại bộ điều kiện cắt. Không nên sao chép nguyên thông số từ một vật liệu, chiều cao hoặc loại dây khác.

Cần đối chiếu:

• Vật liệu phôi.
• Chiều cao phôi thực tế.
• Đường kính và loại dây.
• Số lần cắt.
• Điều kiện cắt thô, cắt tinh và cắt góc.
• Khoảng cách đầu phun với phôi.
• Các tham số đã bị thay đổi so với chương trình từng chạy ổn định.
• Thời điểm bảo trì, thay dây, thay lọc hoặc thay tiếp điểm gần nhất.

Cách kiểm tra hiệu quả là quay lại bộ điều kiện tiêu chuẩn phù hợp, chạy thử trên đoạn ngắn và chỉ thay đổi một nhóm tham số mỗi lần. Nếu thay nhiều giá trị cùng lúc, rất khó xác định nguyên nhân thực tế.

Khi nào cần dừng máy và yêu cầu kỹ thuật kiểm tra?

Nên dừng máy và liên hệ kỹ thuật khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Dây đứt kèm tiếng phóng điện hoặc tia lửa bất thường ngoài vùng gia công.
• Cáp, đầu nối hoặc tiếp điểm có dấu hiệu cháy, nóng hoặc đổi màu.
• Bơm, cơ cấu căng dây hay cụm thu dây phát tiếng bất thường.
• Máy báo alarm liên quan đến nguồn, cấp dây, lực căng hoặc hệ thống nước.
• Dây vẫn đứt sau khi đã vệ sinh và đưa điều kiện gia công về cấu hình phù hợp.
• Hiện tượng chỉ xuất hiện khi một trục hoặc một vị trí đầu máy di chuyển.
• Máy vừa bị ngập nước, chập điện, va chạm hoặc sửa chữa không rõ lịch sử.

Không mở tủ điện, chạm vào đầu cực nguồn hoặc tháo cụm điện khi chưa cô lập năng lượng. Nguồn điện và mạch tích năng có thể vẫn còn điện áp nguy hiểm sau khi tắt máy. Việc đo kiểm bên trong phải do người có chuyên môn thực hiện theo tài liệu của đúng model.

Thông tin nên gửi để SOMITEC chẩn đoán nhanh

Khi máy cắt dây EDM bị đứt dây, khách hàng nên chuẩn bị:

• Hãng và model máy.
• Ảnh màn hình cùng mã alarm.
• Video ngắn ghi lại thời điểm dây đứt.
• Vị trí dây bị đứt.
• Loại dây và đường kính dây.
• Vật liệu cùng chiều cao phôi.
• Ảnh đầu phun, dẫn hướng và đường chạy dây.
• Điều kiện cắt hoặc chương trình từng hoạt động ổn định.
• Các thay đổi gần nhất trước khi lỗi xuất hiện.

SOMITEC hỗ trợ máy EDM, linh kiện CNC và dịch vụ kỹ thuật cho nhà máy. Khách hàng có thể gửi mã máy, ảnh tem, mã alarm hoặc mô tả hiện tượng qua trang Liên hệ SOMITEC, gọi hoặc nhắn Zalo 0902 665 022 để được kiểm tra thông tin ban đầu.

SOMITEC sẽ đánh giá theo toàn bộ hệ thống dây, dẫn hướng, tiếp điện, nước điện môi, điều kiện gia công và nguồn máy. Chỉ đề xuất sửa chữa hoặc thay linh kiện khi có đủ căn cứ kỹ thuật.